నేపాల్‌లో ‘బాలెన్ షా’ శకం: భారత్‌కు కొత్త సవాళ్లా? అవకాశాలా? చైనాకు దూరంగా.. బ్యాలెన్స్‌డ్ ఫారిన్ పాలసీ దిశగా అడుగులు!

నేపాల్ ఎన్నికల ఫలితాలు భారత్-నేపాల్ ద్వైపాక్షిక సంబంధాలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతాయనే అంశంపై నిపుణులు విభిన్న అభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

1. చైనాకు ‘చెక్’ – భారత్‌కు సానుకూల అంశం:

గతంలో నేపాల్‌ను పాలించిన కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలు (కె.పి. శర్మ ఓలీ వంటి వారు) స్పష్టంగా చైనా వైపు మొగ్గు చూపారు. కానీ బాలెన్ షా సిద్ధాంతం దీనికి భిన్నం. ఆయన చైనా ప్రాబల్యాన్ని తగ్గించి, నేపాల్ సార్వభౌమాధికారానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని భావిస్తున్నారు. ఇది భారత వ్యూహకర్తలకు సానుకూల పరిణామం.

2. జాతీయవాదం – ఒక సవాలు:

బాలెన్ షా ‘నేపాలీ జాతీయవాది’. గతంలో అఖండ భారత్ మ్యాప్ వివాదంలో ఆయన భారత్‌కు వ్యతిరేకంగా కొన్ని వ్యాఖ్యలు చేశారు. లిపియాధుర, కాలాపానీ వంటి సరిహద్దు వివాదాలపై ఆయన రాజీపడే అవకాశం లేదని తెలుస్తోంది. కాబట్టి, భారత్ ఆయనతో చర్చలు జరిపేటప్పుడు అత్యంత దౌత్యపరమైన నేర్పును ప్రదర్శించాల్సి ఉంటుంది.

3. బ్యాలెన్స్‌డ్ ఫారిన్ రిలేషన్స్:

తన మ్యానిఫెస్టోలో షా స్పష్టంగా పేర్కొన్నట్లు.. ఆయన ఏ ఒక్క దేశం (భారత్ లేదా చైనా) పై అతిగా ఆధారపడకూడదని భావిస్తున్నారు. అమెరికా, యూరప్ దేశాలతో కూడా సంబంధాలను మెరుగుపరుచుకుని నేపాల్‌ను ఒక స్వతంత్ర శక్తిగా ఎదగాలని ఆయన లక్ష్యం.

బాలెన్ షా గెలుపు భారత్‌కు ఎందుకు ముఖ్యం?

• కనెక్టివిటీ: భారత్ ప్రతిపాదిస్తున్న ‘నేపాల్-ఇండియా రైల్వే లైన్’ మరియు విద్యుత్ ప్రాజెక్టుల విషయంలో షా సానుకూలంగా స్పందిస్తే ఆర్థికంగా ఇరు దేశాలకు మేలు జరుగుతుంది.

• యువత మొగ్గు: పాత తరం నేపాల్ నాయకులపై వ్యతిరేకతతో ఉన్న యువత షాను నమ్ముతున్నారు. వీరిలో డిజిటల్ ఎకానమీ మరియు స్టార్టప్ సంస్కృతిపై ఆసక్తి ఉంది, ఇందులో భారత్ తోడ్పాటు అందించవచ్చు.

• సాంస్కృతిక బంధం: భారత్-నేపాల్ మధ్య ఉన్న ‘రోటీ-బేటీ’ బంధాన్ని రాజకీయాలకు అతీతంగా కొనసాగించేలా షా అడుగులు వేస్తారని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.