నేటి డిజిటల్ యుగంలో వ్యాపారం స్వరూపం పూర్తిగా మారిపోయింది. ఒకప్పుడు వస్తువు కొనాలంటే దుకాణానికి వెళ్లేవారు, కానీ ఇప్పుడు చేతిలో ఉన్న ఫోన్ ద్వారా వాట్సాప్, యూట్యూబ్, ఇన్స్టాగ్రామ్ వంటి సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫామ్లలో విచ్చలవిడిగా అమ్మకాలు జరుగుతున్నాయి. అయితే, ఈ సౌలభ్యం వెనుక ఉన్న ప్రమాదాలు మరియు బాధ్యతారాహిత్యం ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.
1. వినియోగదారుల హక్కుల ఉల్లంఘన: ‘నో రిటర్న్’ అనే అన్యాయం
చాలా మంది వ్యాపారులు వస్తువు అమ్మిన తర్వాత “నో రిటర్న్ – నో ఎక్సేంజ్” (No Return, No Exchange) అనే బోర్డులు పెడతారు. కానీ, భారతీయ వినియోగదారుల రక్షణ చట్టం (Consumer Protection Act) ప్రకారం, వస్తువు నాణ్యత లోపించినా లేదా తప్పుడు సమాచారంతో అమ్మినా, దాన్ని వెనక్కి తీసుకోవడం వ్యాపారి బాధ్యత.
నిర్లక్ష్య ప్రవర్తన: వినియోగదారుడిని ‘దేవుడు’గా భావించాల్సిన చోట, కొన్ని వ్యాపార సంస్థల్లో సిబ్బంది కనీస మర్యాద లేకుండా ప్రవర్తించడం, దాడులకు దిగడం వంటివి చట్టరీత్యా నేరాలు.
2. ధరల భారం: మధ్యవర్తుల మాయాజాలం
ఒక వస్తువు ఉత్పత్తిదారుడి నుండి గ్రామీణ వినియోగదారుడికి చేరే లోపు కనీసం నాలుగు చేతులు మారుతోంది. ప్రతి దశలో లాభాల వాటా చేరడం వల్ల, అసలు ధర కంటే వినియోగదారుడు చెల్లించే ధర చాలా ఎక్కువగా ఉంటోంది. ఈ క్రమంలో నాణ్యత పడిపోయినా, ధర మాత్రం ఆకాశాన్ని తాకుతోంది.
3. సోషల్ మీడియా అమ్మకాలు – ఒక విముక్తి లేని ఉచ్చు
వెబ్సైట్ లేదు, GST నంబర్ లేదు, కనీసం ఒక అధికారిక ఈమెయిల్ ఐడి కూడా లేకుండా కేవలం వాట్సాప్ నంబర్లు, యూట్యూబ్ వీడియోల ద్వారా వ్యాపారం చేసే వారు పెరిగిపోయారు.
నకిలీ ప్రచారం: “ఉచితం” లేదా “భారీ డిస్కౌంట్” అనే మాటలతో గ్రామీణ ప్రజలను ఆకర్షించి, నాసిరకం వస్తువులను అధిక ధరలకు అంటగడుతున్నారు.
పాలసీల లేమి: రీఫండ్, రిటర్న్ పాలసీలు లేకపోవడం వల్ల మోసపోయిన వినియోగదారుడు ఎవరిని సంప్రదించాలో తెలియక తల పట్టుకుంటున్నాడు.
4. సైబర్ దాడులు మరియు భద్రత
మరోవైపు, సరైన భద్రతా ప్రమాణాలు పాటించని వ్యాపారులపై మరియు వారిని నమ్మి వివరాలు ఇచ్చే వినియోగదారులపై సైబర్ దాడులు పెరుగుతున్నాయి. వెబ్సైట్, బ్రాండ్ ఇమేజ్ లేని సంస్థలతో లావాదేవీలు జరిపినప్పుడు మీ ఆర్థిక వివరాలు దొంగిలించబడే ప్రమాదం ఉంది.
వ్యాపారులకు హెచ్చరిక:
నమ్మకమే పెట్టుబడి: వినియోగదారుడి పట్ల గౌరవం లేని వ్యాపారం ఎంతో కాలం నిలబడదు.
చట్టబద్ధత: కచ్చితంగా GST రిజిస్ట్రేషన్, స్పష్టమైన రిటర్న్/రీఫండ్ పాలసీలను కలిగి ఉండండి.
డిజిటల్ బాధ్యత: సోషల్ మీడియాను కేవలం ప్రచారానికే వాడండి, లావాదేవీల కోసం సురక్షితమైన పద్ధతులను అనుసరించండి.
వినియోగదారులకు సూచనలు:
గుడ్డిగా నమ్మకండి: యూట్యూబ్, సోషల్ మీడియా, వాట్సాప్ లలో కనిపించే ఆకర్షణీయమైన ప్రకటనల వెనుక ఉన్న నిజానిజాలను పరిశీలించండి.
75% మోసపూర్రిత వ్యాపార సంస్థలు బ్రాండ్, వెబ్సైట్, మెయిలు, GST, చిరునామాలు ఇవ్వకుండా మోసం చేస్తున్నాయి
బిల్లు అడగండి: ఏ వస్తువు కొన్నా తప్పనిసరిగా పక్కా బిల్లు అడగండి. బిల్లు లేని కొనుగోలుకు చట్టబద్ధత ఉండదు.
పాలసీలు చదవండి: కొనే ముందే రిటర్న్ లేదా ఎక్సేంజ్ సదుపాయం ఉందో లేదో స్పష్టం చేసుకోండి.
ఫిర్యాదు చేయండి: మీరు మోసపోయారని భావిస్తే ‘నేషనల్ కన్స్యూమర్ హెల్ప్లైన్’ (1915) కు ఫిర్యాదు చేయండి