1. నిధుల కోత – పీహెచ్సీల నిర్వహణ అస్తవ్యస్తం:
గతంలో జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్ నిబంధనల ప్రకారం.. జిల్లాలోని ప్రతి ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రానికి (PHC) ఏటా రూ. 1.50 లక్షలు, ప్రతి ఆరోగ్య ఉపకేంద్రానికి (Sub-Center) ఏటా రూ. 10 వేలు నేరుగా నిర్వహణ నిధుల (Maintenance Funds) కింద విడుదలయ్యేవి.
-
చివరి విడత 2022–23 లోనే: కేంద్ర ప్రభుత్వం చివరిసారిగా 2022–23 ఆర్థిక సంవత్సరంలో మాత్రమే ఈ నిధులను విడుదల చేసింది. అప్పటి నుంచి ఇప్పటి వరకు (2026) బడ్జెట్ కేటాయింపుల్లో మొండిచేయి చూపడంతో స్థానిక ఆసుపత్రుల రూపురేఖలు మారిపోయాయి.
-
భారంగా మారిన స్వచ్ఛత, కరెంట్ బిల్లులు: నిధులు రాకపోవడంతో ఆసుపత్రుల్లో కనీస తాగునీరు, పారిశుద్ధ్య నిర్వహణ, చిన్నపాటి మరమ్మతులు, బ్లీచింగ్ పౌడర్ కొనుగోళ్లు, విద్యుత్ బిల్లుల చెల్లింపులు కూడా స్థానిక వైద్య సిబ్బందికి పెద్ద భారంగా మారాయి.
2. జిల్లాలో ప్రభావితమైన వైద్య కేంద్రాల వివరాలు:
కేంద్ర నిధుల నిలిపివేత వల్ల జిల్లా వ్యాప్తంగా మొత్తం 303 ప్రభుత్వ వైద్య విభాగాలు కనీస వసతులు లేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయి:
| వైద్య కేంద్రం రకం | మొత్తం సంఖ్య | ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులు |
| ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు (PHCs) | 34 | నిత్యం వందలాది మంది వచ్చే కేంద్రాల్లో కరెంట్, పారిశుద్ధ్య లోపం. |
| అర్బన్ హెల్త్ సెంటర్లు (UHCs) | 05 | పట్టణ నిరుపేదలకు వైద్య సేవలు అందించడంలో ఆటంకాలు. |
| ఆరోగ్య ఉపకేంద్రాలు (Sub-Centers) | 257 | గూడెలు, గ్రామాల్లో కనీస ప్రాథమిక చికిత్స సామగ్రి కొరత. |
| బస్తీ దవాఖానాలు | 07 | రోజువారీ మందుల క్లియరెన్స్, మెయింటెనెన్స్ సమస్యలు. |
3. కుంటుపడిన కీలక జాతీయ ఆరోగ్య కార్యక్రమాలు:
జాతీయ ఆరోగ్య మిషన్ నిధులతో కేవలం ఆసుపత్రుల నిర్వహణే కాకుండా, సమాజంలో వ్యాధుల నిర్మూలనకు అనేక రకాల అవగాహన, స్క్రీనింగ్ కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తారు. నిధుల లేమితో ప్రస్తుతం కింది కీలక సేవలు క్షేత్రస్థాయిలో నిలిచిపోయాయి లేదా కుంటుపడ్డాయి:
-
మాతాశిశు సంరక్షణ: గర్భిణులు, బాలింతలు మరియు నవజాత శిశువుల ఆరోగ్య పరిరక్షణ, పోషకాహార లోప నిర్మూలన, మాతాశిశు మరణాల (MMR/IMR) సంఖ్యను తగ్గించేందుకు చేపట్టే ప్రత్యేక డ్రైవ్లు నిలిచిపోయాయి.
-
సీజనల్ వ్యాధుల నివారణ: వర్షాకాలం ప్రారంభమైన నేపథ్యంలో కీటక జనిత వ్యాధులైన మలేరియా, డెంగీ, చికెన్గున్యా రాకుండా గ్రామాల్లో చేపట్టాల్సిన పారిశుద్ధ్య లోపం, అవగాహన సదస్సులకు నిధులు కరువయ్యాయి.
-
దీర్ఘకాలిక వ్యాధుల స్క్రీనింగ్: క్షయ (TB), కుష్టు (Leprosy), క్యాన్సర్, బీపీ, షుగర్ వంటి అసంక్రమిత వ్యాధుల (Non-Communicable Diseases) గుర్తింపు, సార్వత్రిక వ్యాధి నిరోధక టీకాల (Immunization) పంపిణీ కార్యక్రమాలపై తీవ్ర ప్రభావం పడింది.
దీనిపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యామ్నాయ నిధులను కేటాయించి గ్రామీణ వైద్యాన్ని కాపాడాలని జిల్లా ప్రజలు, ప్రజాసంఘాలు డిమాండ్ చేస్తున్నాయి.